Ana içeriğe atla

Prof Dr Orhan ŞEN – Adana Beyin Sinir Ve Omurilik Cerrahisi

Yetişkinlerde hidrosefali belirtileri nelerdir? Hidrosefali, beyin omurilik sıvısının (BOS) beyin içindeki ventriküllerde normalden fazla birikmesiyle ortaya çıkan bir durumdur. Yetişkinlerde belirtiler yaşa, hidrosefalinin nedenine ve gelişme hızına göre değişebilir. Özellikle ileri yaşlarda görülen normal basınçlı hidrosefali (NPH); yürüme bozukluğu, bilişsel değişiklikler ve idrar kontrol sorunlarıyla kendini gösterebilir. Ancak bu belirtiler Alzheimer, Parkinson hastalığı, damar hastalıkları ve başka nörolojik sorunlarda da görülebileceği için tanı yalnız belirtilere bakılarak konulmaz.

Yetişkinlerde hidrosefali ve ventrikül genişlemesinin değerlendirilmesini temsil eden beyin BT görseli
Yetişkinlerde hidrosefali değerlendirmesinde beyin görüntülemesini temsil eden görsel. Fotoğraf: National Cancer Institute / Unsplash.

Yetişkinlerde hidrosefali nedir?

Hidrosefali, beyin omurilik sıvısının ventriküllerde birikmesi sonucu bu boşlukların genişlemesiyle ortaya çıkar. AANS, hidrosefalinin her yaşta görülebileceğini, ancak özellikle bebeklerde ve 60 yaş üzerindeki yetişkinlerde daha sık görüldüğünü belirtmektedir.

Yetişkinlerde hidrosefali; kafa travması, beyin kanaması, tümör, menenjit veya geçirilmiş beyin cerrahisi sonrasında gelişebilir. Bazı olgularda ise özellikle normal basınçlı hidrosefalide belirgin bir neden saptanamayabilir.

Normal basınçlı hidrosefali nedir?

Normal basınçlı hidrosefali (NPH), özellikle ileri yaşlarda görülen ve beyin ventriküllerinin genişlediği bir hidrosefali türüdür. Adında “normal basınçlı” ifadesi bulunsa da BOS basıncı gün içinde değişkenlik gösterebilir.

NPH’nin en çok bilinen üç temel bulgusu şunlardır:

  • Yürüme bozukluğu
  • Unutkanlık veya bilişsel yavaşlama
  • İdrar kontrolünde bozulma

Bu üç belirti her hastada aynı anda bulunmak zorunda değildir. AANS, yürüme bozukluğunun birçok hastada en erken ve en belirgin bulgulardan biri olabileceğini belirtmektedir.

Yetişkinlerde hidrosefali belirtileri nelerdir?

Yetişkinlerde görülebilecek belirtiler şunlardır:

  • Yürümede yavaşlama veya dengesizlik
  • Sık düşme
  • Bacaklarda güçsüzlük hissi
  • Unutkanlık
  • Düşünme ve karar vermede yavaşlama
  • Kişilik veya davranış değişiklikleri
  • İdrar sıkışması veya idrar kaçırma
  • Baş ağrısı
  • Bulantı
  • Görme sorunları
  • Uyku hali
  • Bazı olgularda nöbet

Hidrosefalide yürüme bozukluğu nasıl olur?

Normal basınçlı hidrosefalide yürüme bozukluğu sık görülen bir belirtidir. Kişi kısa ve yavaş adımlarla yürüyebilir, ayaklarını yerden kaldırmakta zorlanabilir veya sanki ayakları zemine yapışmış gibi hissedebilir. Dönüşlerde zorlanma ve denge kaybı da görülebilir.

Ancak bu görünüm yalnız hidrosefaliye özgü değildir. Parkinson hastalığı, omurga kanal darlığı, periferik nöropati ve farklı nörolojik hastalıklar da benzer yürüyüş sorunlarına yol açabilir.

Hidrosefali unutkanlık yapar mı?

Evet. Özellikle normal basınçlı hidrosefalide bilişsel yavaşlama, unutkanlık, günlük işleri planlamada zorlanma ve dikkatte azalma görülebilir. Ancak unutkanlık çok farklı nedenlere bağlı olabileceği için tek başına hidrosefali göstergesi değildir.

NPH’nin bazı belirtileri Alzheimer hastalığı ve diğer demans türleriyle karışabilir. Bu nedenle görüntüleme ve nörolojik değerlendirme birlikte yapılmalıdır.

Hidrosefali idrar kaçırma yapar mı?

Normal basınçlı hidrosefalide idrar sıkışması, sık idrara çıkma ve ilerleyen olgularda idrar kaçırma görülebilir. Ancak idrar kontrol sorunlarının ürolojik, metabolik veya başka nörolojik nedenleri de olabilir.

Yaşlılarda hidrosefali ile Parkinson nasıl ayırt edilir?

Yürüme yavaşlığı ve dengesizlik her iki durumda da görülebilir. Parkinson hastalığında titreme, kas sertliği ve hareketlerde yavaşlama ön planda olabilirken; NPH’de özellikle geniş tabanlı, kısa adımlı ve ayakları yerden kaldırmakta zorlanılan bir yürüyüş görülebilir.

Bununla birlikte yalnız yürüyüş şekline bakılarak kesin ayrım yapılamaz. Klinik muayene, beyin MR veya BT bulguları ve gerektiğinde ek testler kullanılır.

Hidrosefali Alzheimer hastalığıyla karışır mı?

Evet. Unutkanlık, davranış değişiklikleri ve günlük yaşam aktivitelerinde yavaşlama nedeniyle normal basınçlı hidrosefali bazı demans türleriyle karışabilir. AANS, NPH belirtilerinin yaşlanma, Alzheimer ve Parkinson hastalığındaki belirtilere benzeyebileceğini belirtmektedir.

Yetişkinlerde hidrosefali nasıl teşhis edilir?

Tanı yalnız görüntüleme ile konulmaz. Değerlendirme genellikle şu aşamaları içerir:

  • Ayrıntılı tıbbi öykü
  • Nörolojik muayene
  • Yürüme ve denge değerlendirmesi
  • Beyin MR veya BT
  • Gerekli hastalarda lomber ponksiyon
  • Bazı olgularda BOS basıncı veya akım değerlendirmeleri

MR ve BT, ventriküllerin geniş olup olmadığını ve olası yapısal nedenleri değerlendirmede kullanılır. Ancak ventrikül genişliği tek başına NPH tanısı anlamına gelmez.

Lomber ponksiyon neden yapılır?

Normal basınçlı hidrosefali şüphesinde bazı hastalarda bel bölgesinden belirli miktarda BOS alınarak belirtilerde geçici düzelme olup olmadığı değerlendirilebilir. Özellikle yürüyüş performansındaki değişiklik takip edilebilir.

Bu test tedaviye yanıtı öngörmede yardımcı olabilir; ancak test sonrası belirgin düzelme olmaması şant tedavisinden kesinlikle fayda görülmeyeceği anlamına gelmez. Karar bütün klinik veriler birlikte değerlendirilerek verilir.

Yetişkinlerde hidrosefali tedavisi nasıl yapılır?

Tedavi hidrosefalinin nedenine göre değişir. En sık kullanılan yöntemlerden biri, fazla BOS’un beyin ventriküllerinden başka bir vücut boşluğuna yönlendirilmesini sağlayan şant sistemidir. En sık kullanılan yöntemlerden biri ventriküloperitoneal şanttır.

Bazı seçilmiş hidrosefali türlerinde endoskopik üçüncü ventrikülostomi gibi alternatif cerrahi yöntemler değerlendirilebilir. Her yöntem her hasta için uygun değildir.

Şant ameliyatı nedir?

Şant ameliyatında ventrikülde biriken fazla BOS, ince bir kateter ve valf sistemi aracılığıyla genellikle karın boşluğuna yönlendirilir. Amaç BOS dolaşımını düzenleyerek beyin üzerindeki etkileri azaltmaktır.

Şant sistemlerinin uzun dönem takibi gerekir. Tıkanma, enfeksiyon veya basınç ayarıyla ilgili sorunlar gelişebilir ve bazı hastalarda ek cerrahi girişim gerekebilir.

Şant sonrası belirtiler tamamen düzelir mi?

Her hastada aynı düzeyde düzelme beklenmez. AANS, bazı NPH hastalarında tedavi sonrası belirgin iyileşme görülebileceğini, ancak tedavi başarısının kişiden kişiye değiştiğini belirtmektedir. Özellikle yürüme fonksiyonunda iyileşme görülebilir; bilişsel belirtilerin düzelme derecesi ise hastadan hastaya farklılık gösterebilir.

Bu nedenle “şant sonrası tüm belirtiler kesin geçer” şeklinde bir beklenti doğru değildir.

Hidrosefali tedavi edilmezse ne olur?

Hidrosefalinin bazı türlerinde belirtiler zaman içinde ilerleyebilir. Yürüme sorunları, bilişsel gerileme ve idrar kontrol problemleri belirginleşebilir. Gecikmiş tedavi bazı hastalarda geri dönüşü sınırlayabilir.

Hangi durumda acil değerlendirme gerekir?

Yeni gelişen şiddetli baş ağrısı, kusma, bilinç değişikliği, hızla kötüleşen görme problemi, nöbet veya belirgin nörolojik kayıp varsa acil değerlendirme gerekebilir. Özellikle daha önce şant takılmış bir kişide eski belirtilerin yeniden ortaya çıkması da şant fonksiyon bozukluğu açısından değerlendirilmelidir.

Yetişkinlerde hidrosefali için hangi doktora gidilir?

Hidrosefali nöroloji ve beyin ve sinir cerrahisinin birlikte değerlendirebildiği bir durumdur. Cerrahi tedavi, şant veya endoskopik girişim gereksinimi söz konusu olduğunda beyin ve sinir cerrahisi değerlendirmesi önemlidir.

Adana’da yetişkin hidrosefali değerlendirmesi

Yürüme bozukluğu, unutkanlık ve idrar kontrol sorunlarının birlikte görülmesi halinde normal basınçlı hidrosefali olasılığı ayırıcı tanıda değerlendirilebilir. Prof. Dr. Orhan Şen ile beyin ve sinir cerrahisi değerlendirmesi için 0532 323 43 19 numaralı klinik hattından randevu bilgisi alınabilir.

İlgili içerikler: Hidrosefali, Beyin ve Sinir Cerrahisi ile Nöroloji Arasındaki Fark, Beyin Tümörleri.

Bilimsel kaynaklar

Bu makale genel sağlık bilgilendirmesidir ve kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. Yürüme bozukluğu, unutkanlık ve idrar kontrol sorunlarının birçok farklı nedeni olabilir; tanı klinik değerlendirme ve görüntüleme ile konur. Kaynak kontrol tarihi: 7 Ekim 2026.